XERA Medikal Sistemleri ve Teknoloji, Vancouver’da düzenlenen SPIE Medikal Görüntüleme Konferansı 2026’ya katılarak ileri X-ışını teknolojileri alanındaki güncel araştırmalarını uluslararası platformda paylaştı.

XERA; dedektörler, sensörler ve algılama sistemleri üzerine yürüttüğü Ar-Ge çalışmalarında cihaz fiziğini, donanım mühendisliğini ve akıllı görüntüleme çözümlerini bir araya getirmektedir. Şirket, bu alanlardaki çalışmalarını genişletmeye ve hem bilimsel araştırmalara hem de pratik sistem geliştirme faaliyetlerine katkı sunmaya devam etmektedir.

Yüksek Kare Hızlı CMOS Tabanlı X-Işını Dedektörü Çalışması

Sunumlardan biri, XERA’da Ar-Ge Mühendisi olarak görev yapan ve aynı zamanda Orta Doğu Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Bölümü’nde yüksek lisans eğitimine devam eden Yağız Mart tarafından poster oturumunda gerçekleştirildi.

“Feasibility Study of High-Frame-Rate Imaging with Small Pixel CMOS-Based Indirect X-Ray Detectors” başlıklı çalışmada, anjiyografi gibi dinamik görüntüleme uygulamaları için 18 µm piksel boyutuna sahip CMOS dedektör mimarisinin uygulanabilirliği incelendi.

Geliştirilen prototip sistemin temel özellikleri şunlardır:

• 1024 × 1024 çözünürlüklü, CsI kaplı CMOS dedektör
• ROI modunda 300 fps’e kadar çalışma kapasitesi
• 4.7 lp/mm MTF uzaysal performans
• ~85 e⁻ RMS giriş referanslı gürültü
• Yüksek kare hızlarında ihmal edilebilir görüntü gecikmesi

Dedektörün zamansal ve uzaysal performansı, dinamik kontrast madde akış görüntüleme ve nörovasküler stent görüntüleme testleri ile doğrulanmıştır. Elde edilen sonuçlar, dolaylı CMOS teknolojisinin yüksek zamansal çözünürlük sağlayabildiğini; küçük piksel boyutlarının ise üstün uzaysal çözünürlüğe imkân tanıdığını göstermektedir. Bu mimari, yüksek hızlı X-ışını görüntüleme uygulamaları için klinik açıdan uygulanabilir bir alternatif sunmaktadır.

Mamografide Yapay Zekâ Tabanlı Süper Çözünürlük Çalışması

Bir diğer poster sunumu, XERA’nın yapay zekâ ve yazılım geliştirme çalışmalarına liderlik eden ve Bilkent Üniversitesi’nde yüksek lisans eğitimine devam eden Kaan Büyükdemirci tarafından gerçekleştirildi.

“A Scale-Controlled Super-Resolution Study with YOLOv11 on VinDr-Mammo” başlıklı çalışmada, VinDr-Mammo veri seti kullanılarak ölçek kontrollü ve görev odaklı bir değerlendirme yapıldı.

Çalışma kapsamında:

• 128, 256, 512 ve 1024 piksel çözünürlüklerde düşük çözünürlüklü görüntüler oluşturulmuş,
• Her çözünürlük için bağımsız YOLOv11 nesne tespit modelleri eğitilmiş,
• Süper çözünürlük → nesne tespiti (SR → OD) pipeline’ları değerlendirilmiş,
• Sonuçlar bilinear interpolasyon ve doğal çözünürlük bazlı modellerle karşılaştırılmıştır.

Alan kaynaklı değişkenliği azaltmak amacıyla veri seti, kitle anotasyonlarına sahip Siemens Mammomat vakaları ile sınırlandırılmış; ayrıca dedektörün çapraz görünüm bağlamından yararlanabilmesi için CC + MLO ikili-görüntü kompozit görüntüler oluşturulmuştur.

Bulgular, süper çözünürlüğün PSNR ve SSIM metriklerinde tutarlı iyileşmeler sağladığını göstermektedir. Ancak görev bazlı performans artışlarının, görüntünün doğal örnekleme çözünürlüğüne güçlü şekilde bağlı olduğu görülmüştür:

• 128 piksel çözünürlükte SR, doğal modeli geride bırakamamıştır.
• 256 pikselde 4× SR, mAP değerini 0.493 (doğal) / 0.526 (bilinear)’dan 0.573’e yükseltmiştir.
• 512 pikselde 2× SR, mAP’i 0.503 (doğal) / 0.574 (bilinear)’dan 0.592’ye çıkarmıştır.

Bu sonuçlar, lezyonların görüntü içinde belirli bir minimum uzaysal alanı kaplamaya başladığı noktadan itibaren süper çözünürlüğün anlamlı hale geldiğini göstermektedir.

Amorf Selenyum Drift Dedektör Mimarisi

Bir diğer çalışma ise konferansın sözlü oturumunda University of Waterloo doktora adayı Mohammad Ala A. Mohajerzadeh tarafından sunuldu.

“Unipolar Charge Sensing Drift Detector Using Amorphous Selenium for Large-Area X-Ray Imaging Applications” başlıklı çalışmada, Frisch grid konseptinden esinlenen alan şekillendirme şeritlerine sahip yeni bir geniş alanlı amorf selenyum (α-Se) drift dedektör mimarisi tanıtılmıştır.

Bu tasarım, geleneksel α-Se dedektörlerde görülen düşük elektron mobilitesi ve yüksek tuzaklanma olasılığı gibi sınırlamaların neden olduğu sinyal yükselme süresi ve enerji çözünürlüğü problemlerini ele almaktadır.

Selenyum hacmi içerisinde yarı-drift elektrik alanları oluşturan alan şekillendirme şeritleri sayesinde:

• Yük toplama verimliliği artırılmış,
• Sinyal yükselme süresi azaltılmış,
• Fotoakım yanıtı iyileştirilmiş,
• Elektron tuzaklanmasına bağlı enerji çözünürlüğü kayıpları azaltılmıştır.

Ayrıca büyük alanlı fotokondüktif dedektörlerde önemli bir gürültü kaynağı olan karanlık akımı bastırmak amacıyla yeni bir delik engelleme tabakası (hole-blocking layer) uygulanmıştır. İlk doğrulama testleri, mavi LED aydınlatması altında umut verici sonuçlar göstermiştir. Uygun kolimasyon ile gerçekleştirilecek X-ışını karakterizasyonu, geniş alan görüntüleme uygulamaları için bir sonraki adım olarak planlanmaktadır.

Bilimsel İş Birliklerinin Güçlendirilmesi

Konferans, alanında uzman akademisyenler ve araştırmacılarla bağlantı kurmak açısından önemli bir fırsat sunmuştur. Kurulan güçlü profesyonel ilişkiler, yeni iş birliklerinin önünü açmıştır.

SPIE kapsamında gerçekleştirilen bu sunumlar, XERA’nın:

• Dedektör fiziği ve görüntüleme sistemleri alanındaki gelişime katkı sağlama

• Yapay zekâyı klinik açıdan anlamlı iş akışlarına entegre etme

• Uluslararası bilimsel topluluğun aktif bir parçası olma

konusundaki kararlılığını bir kez daha ortaya koymuştur.

XERA, önümüzdeki yıllarda dedektör ve görüntüleme teknolojileri alanındaki araştırmalarına devam etmeyi ve uluslararası iş birliklerini güçlendirmeyi hedeflemektedir. Şirket, SPIE Medikal Görüntüleme Konferansı’na her yıl katılım sağlamayı planlamaktadır.